Elektrik Tesisatından Gelen Uğultu ve Cızırtı Seslerini Görmezden Gelmeyin
Evinizde uyumaya çalışırken veya iş yerinizde sessiz bir ortamdayken duvarların içinden, koridordaki sigorta panosundan, yanınızdaki prizlerden veya tavandaki aydınlatma armatürlerinden gelen ince bir vızıltı, periyodik cızırtı veya sürekli devam eden bir elektrik uğultusu duymak son derece rahatsız edicidir. Bu sesler sadece psikolojik olarak can sıkıcı olmakla kalmaz, aynı zamanda elektrik tesisatınızda derhal çözülmesi gereken, potansiyel olarak çok ciddi ve tehlikeli bir sorunun açık habercisi olabilir. Fizik kanunları gereği normal şartlarda, sağlıklı bir tesisatta elektrik akımı kablolardan tamamen sessizce akar; eğer tesisatınızın herhangi bir noktasından ses geliyorsa, mutlaka incelenmesi ve düzeltilmesi gereken fiziksel bir arıza var demektir.
Elektrik tesisatında oluşan ve duyulabilen bu sesler genellikle 'ark' (arc) olarak bilinen, elektriğin iki iletken arasında hava boşluğundan atlaması sonucu oluşan elektriksel sıçramalardan veya trafo içindeki bobinlerin elektromanyetik titreşimlerinden kaynaklanır. Bu durumu "nasıl olsa çalışıyor" diyerek görmezden gelmek veya alışmaya çalışmak; zamanla kabloların izolasyonunun erimesine, pahalı elektronik cihazların anakartlarının bozulmasına ve en kötü senaryoda gizli elektrik yangınlarına neden olabilir.
Uğultu ve Cızırtının Başlıca Nedenleri ve Risk Bölgeleri
Elektrik kaynaklı seslerin tam olarak nereden geldiğini bulmak, sorunun çözümü için atılacak ilk ve en önemli adımdır. Ev ve iş yeri tesisatlarında en sık ses yapan noktalar ve bu seslerin altında yatan mühendislik nedenleri şunlardır:
- Sigorta Kutusundan (Ana Panodan) Gelen Sesler: Bir evdeki en kritik ve tehlikeli durumlardan biridir. Sigorta panosundan gelen sürekli vızıltı veya aralıklı cızırtı sesleri, genellikle panoya gelen kalın ana besleme kablosu bağlantılarında veya otomatik sigortaların klemens girişlerinde meydana gelen gevşeklikten kaynaklanır. Gevşek bağlantı noktalarında akım, bir telden diğerine geçerken mikroskobik düzeyde binlerce kıvılcım (ark) oluşturur. Bu durum cızırtı sesi olarak duyulur ve metalin hızla ısınmasına, ardından plastiğin eriyip alev almasına yol açar. Bir diğer neden ise, nominal kapasitesinin üzerinde akım çekilen (örneğin 16 Amperlik şaltere 25 Amperlik yük bindirilmesi) bir sigortanın iç bimetal mekanizmasının zorlanarak uğultu yapmasıdır.
- Prizlerden ve Duvar Anahtarlarından Gelen Sesler: Fişi prize taktığınızda veya elektrikli bir ısıtıcı, ütü gibi yüksek akım çeken bir cihaz çalışırken duvar prizinden gelen arı vızıltısına benzer cızırtı, priz içindeki iletken yaylı metallerin gevşediği veya oksitlendiği anlamına gelir. Fişin metal bacakları ile prizin metali arasında zayıf, dirençli bir temas vardır. Bu zayıf temas noktasında oluşan yüksek direnç, akımı ısıya dönüştürür. Bu durum çok kısa sürede prizin kararmasına, erimesine ve sıçrayan kıvılcımların perde veya duvar kağıdını tutuşturmasına neden olur. Duvar anahtarlarında (komütatör) ise iç kontakların kirlenmesi ve yay mekanizmasının bozulması lambayı açarken benzer patlama ve cızırtılara yol açar.
- Aydınlatma Armatürlerinden ve Trafolardan Gelen Uğultular: Özellikle mağaza ve ofislerde kullanılan eski tip floresan lambaların manyetik balastları, yaşlandıkça içlerindeki sac tabakaların gevşemesiyle mekanik bir titreşim yaparak aralıksız yüksek bir vızıltı çıkarır. Günümüzde evlerde sıkça kullanılan LED ampullerde, gizli ışık şeritlerinde ve spot lambalarda ise durum farklıdır. Eğer standart bir duvar anahtarı yerine ışık şiddetini ayarlayan dimmer kullanıyorsanız ve LED ampulünüz "dimmable" (kısılabilir) özellikte değilse, ampulün içindeki elektronik sürücü (driver) devresi frekans uyuşmazlığı yaşayarak titreşir ve uğultu yapar. Ayrıca kalitesiz LED trafoları da yüksek frekanslı sinir bozucu çınlama sesleri çıkarabilir.
- Büyük Ev Aletlerinden Gelen Uğultular: Buzdolabı, eski tip klima, çamaşır makinesi gibi yüksek demeraj (kalkış) akımı çeken motorlu cihazların kompresörleri devreye girerken kısa süreli bir uğultu çıkarır, bu normaldir. Ancak cihaz uzun süre sadece uğulduyor ama çalışmaya başlayamıyorsa, priz hattında düşük voltaj (gerilim düşümü) sorunu veya tesisat zayıflığı olabilir. Cihaz motoru şebekeden yeterli gücü çekemediği için kalkış yapamaz, zorlanır ve yüksek sesle bağırır. Bu durum motorun yanmasıyla sonuçlanabilir.
Elektrik Sesleri Duyduğunuzda Hemen Ne Yapmalısınız?
Evinizin veya ofisinizin elektrik tesisatından anormal bir ses duyduğunuzda, asla paniğe kapılmadan ancak çok hızlıca şu önlemleri almalısınız:
- Odadaki tüm sesleri kısarak (TV, radyo kapatarak) elektrik sesinin tam olarak nereden (hangi özel priz, düğme veya cihaz) geldiğini tespit etmeye çalışın.
- Eğer ses aktif olarak kullanılan bir prize takılı cihazdan veya prizin tam kendisinden geliyorsa, cihazın çalışma düğmesini kapatın ve fişini hemen çekin. Ancak priz çevresi dokunulmayacak kadar sıcaksa veya plastik erime kokusu alıyorsanız çıplak elle dokunmamaya dikkat edin, ana şalteri indirin.
- Ses doğrudan evin girişindeki sigorta kutusundan geliyorsa, kapağı açtığınızda yoğun bir plastik yanık kokusu veya çıtırtı duyuyorsanız, derhal apartman girişindeki (sayaç panosundaki) size ait ana şalteri kapatarak dairenin elektriğini tamamen kesin.
- Çözüm bulmak adına gevşek bağlantıları sıkmaya, priz içini açmaya veya yanan kabloları bantlamaya kendi başınıza kesinlikle çalışmayın. Evdeki 220V şebeke elektriği, yanlış bir dokunuşta ölümcül şoklara neden olabilir.
Elektrik tesisatından gelen cızırtı, ark ve uğultu sesleri kesinlikle kendi kendine geçmeyen ve zamanla durumu daha da kötüleştiren "kırmızı alarm" durumlarıdır. Uzman bir elektrikçi tarafından yapılacak erken müdahale, sizi on binlerce liralık cihaz hasarlarından ve en önemlisi tehlikeli gece yangınlarından korur.
Mersin genelinde, evinizde veya iş yerinizde kaynağını bulamadığınız gizemli elektrik sesleri duyuyor, sürekli şalter atması yaşıyor veya yanık kokusu alıyorsanız, termal kamera ve profesyonel arıza tespit cihazlarımızla sorunun kaynağını kırmadan dökmeden hızla buluyor ve standartlara uygun şekilde güvenli hale getiriyoruz. Tesisatınızın sessiz, sorunsuz ve aileniz için güvenli çalışması için deneyimli teknik ekibimize güvenebilirsiniz. Sorunun büyümesini beklemeden 0501 359 03 36 numaralı hattan bize 7/24 ulaşabilirsiniz.